از نگاهی دیگر

..... مشکل ما در روش تحقیق نیست، یعنی من اصلا به روش تحقیق فکر نمی کنم ، مثلا دانشجویی که در سر کلاس است ، من  می توانم متدولوژی تحقیق را به او بیاموزم ، اما به نظر من متدولوژی چیز خیلی ساده ای است . در دانشگاه همه بدنبال کارگاه روش تحقیق هستند. این کارگاه دانش لازمه را به فرد می دهد اما مهم این است که دانش را چگونه به کار می برد و برای چه از آن استفاده می کند و چطور می تواند این دانش را در زمینه نیازهای اصلی بکار ببرد و یا اینکه انگیزه داشته باشیم و دانش خودمان را ببریم و در آنجا که باید به کار ببریم. شاید توضیح من روشن نیست . آنچه که الان در دانشگاه کمبود وجود دارد دانش نیست ، بلکه رویکرد است ، یعنی اینکه توانایی را کجا و برای چه به کار بگیریم. بحث من این است که اگر کسی مهارت را یاد می گیرد آیا از این توانمدی استفاده لازم را می کند یا نه؟ من می گویم که استفاده نمی کند و نباید این مهارت برای کارهایی که الان در دانشگاه انجام می شود استفاده گردد. منظورم مهارت در پژوهش است. کما اینکه من در ۱۰سال اولم مهارتهای پژوهشی ام را برای چه به کار می گرفتم؟ برای نوشتن مقاله برای خودم ، که عوایدش برای خودم بوده است، ممکن است برای مردم جامعه هم مفید بوده است . اما در ۱۰سال دوم من از همان تخصصی استفاده کردم که شاید این مهارت کمتر هم مورد نیاز بود و شاید آن 10 سال اول خیلی پیچیده تر بود ، اما آنرا در راستایی به کار گرفتم که سودش به جامعه برگشت . هدفم آموزش روش تحقیق به دانشجویان نیست بلکه هدف من این است که چگونگی پیدا کردن موضوع تحقیق  و مکانیزم عمل را به دانشجوها بیاموزم . باید برنامه کارگاههای ما بشود انتخاب موضوع. ما برای انتخاب موضوع چقدر صحبت می کنیم حدودا یک ساعت ، اما باید یک هفته روی این موضوع صحبت بکنیم که روی چه چیزی می خواهیم مهارتمان را بکار ببریم . اگر ما در دانشگاهها در انتخاب موضوع دقت کردیم که چه چیزی را باید پژوهش کنیم در این صورت پژوهش هدفمند می شود . چیز دیگری که مهم است، استفاده از نتایج تحقیق است. ما تخصصمان را خوب بلدیم . زمانی این که شما بتوانید این فرایند را یاد بگیرید و اینکه چکونه بشود این کار را انجام داد و اینکه چگونه از آن استفاده کنید، در این زمان است که تحقیق شما هدفمند می شود و تنها راه برای ایجاد اتفاق نظر مشارکت است ، یعنی کسانی که می خواهند از تحقیق استفاده کنند، باید در انتخاب موضوع مشارکت داشته باشند . آنهایی که می خواهند از تحقیق استفاده کنند ، باید در اجرای تحقیق مشارکت داشته باشند ، یعنی مردم هم باید در انتخاب موضوع و اجرای پژوهش با محقق مشارکت داشته باشند . حالا ببینید چطور می شود این مطلب را جا انداخت . یعنی محقق باید از آن تعریفی که از تحقیق برای خودش کرده ، بفهمد که مردم باید شریک تحقیق باشند.

قسمتی از مصاحبه با فصلنامه قانون ، شماره پنجم ، تابستان ۱۳۸۱، ص ۱۰۵-۱۰۴